Ponteareas
transformando a vila COA PARTICIPACIÓN PROTAGÓNICA
reCOÑECENDO Ponteareas
A vida cotiá de moitas nenas, nenos e adolescentes transcorre entre diferentes “caixas”: a casa, o coche como caixa móbil e os espazos de destino —o colexio, o centro comercial, o polideportivo ou o parque infantil—. Entre unhas e outras, a rúa, a praza e os espazos públicos convértense con frecuencia en lugares de paso. Recuperar a relación coa contorna implica volver mirar, percorrer e recoñecer a vila como un lugar propio.
Sandra González Álvarez
Sandra:
Pechade un pouco os ollos e pensade neses lugares importantes para vós.
Eses sitios onde vos sentides cómodos, onde quedades cos amigos, onde xogades ou pasades tempo.
Pensade:
• Como son?
• A que cheiran?
• Que sons hai?
• Como é o tacto?
• Que vivencias tedes nese lugar?
Vale, quen empeza?
Neno 1
Neno 1: Cheira a terra.
Sandra: E que máis?
Neno 1: Tamén se nota a terra no tacto.
Sandra: Que fas alí?
Neno 1: Andar en bici.
Sandra: E que sons hai?
Neno 1: Paxaros, bicicletas… e golpes.
Sandra: Alguén sabe onde é?
Neno 1: Por Pardellas.
Neno 1: Está preto de Pardellas, si. É un circuíto de bicis.
– O circuíto de bicis
Neno 2
Sandra: Seguimos. Pechamos os ollos outra vez.
Neno 2: Cheira a churros.
Sandra: Moi ben. E como é o tacto?
Neno 2: Como de tea, de roupa.
Sandra: E que vivencias tes aí?
Neno 2: Comprar roupa.
Outro neno: É a feira.
Sandra: Claro, por iso cheira a churros.
– A feira
Nena 3
Nena 3: Cheira a árbores e natureza.
Sandra: E o tacto?
Nena 3: Hai bambús.
Sandra: Que sintes nese lugar?
Nena 3: Tranquilidade.
Sandra: É un espazo natural en Fontela, non?
Nena 3: Si.
– Un espazo natural en Fontela
Nena 4
Nena 4: Cheira a comida.
Sandra: A que comida?
Nena 4: A carne.
Sandra: Como é o espazo?
Nena 4: É pechado. Escoítanse caixas rexistradoras.
Outro neno/a: O Mercadona!
Sandra: Exacto.
– O Mercadona
Neno 5
Neno 5: É un lugar robusto. Cheira a natureza.
Sandra: Que se escoita?
Neno 5: Paxaros.
Sandra: E que fas alí?
Neno 5: Andar.
Outro neno/a: Unha ruta de sendeirismo.
Sandra: Moi ben.
– Ruta de sendeirismo
Nena 6
Nena 6: Cheira a vacas e cabalos.
Sandra: Que máis?
Nena 6: Escoítanse os chocalos das vacas cachenas.
Sandra: E que fas alí?
Nena 6: Camiñar e merendar.
Outro neno/a: O Galleiro.
Sandra: Correcto.
– O monte do Galleiro
Neno 7
Neno 7: Sabe a chuches.
Sandra: Hai moito ruído?
Neno 7: Si.
Sandra: Como é o tacto?
Neno 7: Como de pedra.
Outro neno/a: A tenda das lambonadas.
Sandra: Moi ben.
– A tenda de lambonadas
Nena 8
Nena 8: Hai moita auga e cheira a cloro.
Sandra: Como é o chan?
Nena 8: Como de ladrillo.
Sandra: E que sensación tes?
Nena 8: Mollado.
Outro neno/a: A piscina.
Sandra: Exacto.
– A piscina
Nena 9
Nena 9: Cheira a comida.
Sandra: Hai moito barullo?
Nena 9: Máis ou menos.
Sandra: É un sitio pechado?
Nena 9: Si.
Outro neno/a: O Túnel.
Sandra: Moi ben.
– Restaurante O Túnel
Nena 10
Nena 10: Ás veces cheira a esterco e outras veces a natureza.
Sandra: Hai aire na cara?
Nena 10: Si.
Sandra: É unha finca?
Nena 10: Non, unha casiña na montaña.
Sandra: Agora entendemos.
– A súa casa
Nena 11
Nena 11: Cheira a chuches.
Sandra: Como é o tacto?
Nena 11: Rugoso.
Sandra: Hai ruídos?
Nena 11: Si.
Outro neno/a: Hai flocos de millo e lambonadas.
Sandra: Moi ben.
– Outra tenda de lambonadas
Nena 12
Nena 12: Cheira a comida, sobre todo a pizzas e macarróns.
Sandra: Hai moito ruído?
Nena 12: Algo.
Sandra: Como é o tacto?
Nena 12: Liso.
Outro neno/a: San Martín.
– Restaurante San Martín
Nena 13
Nena 13: O chan é liso e de madeira.
Sandra: Que se fai alí?
Nena 13: Deporte.
Sandra: Que vivencias tes?
Nena 13: Ir á escola.
Outro neno/a: O Álvaro Pino.
Sandra: Moi ben.
– Pavillón Álvaro Pino
Neno 14
Neno 14: Hai herba e moitas árbores. Tamén hai mesas para facer picnic.
Sandra: A que cheira?
Neno 14: A natureza, e ás veces un pouco a fume de coches.
Sandra: Que fas alí?
Neno 14: Xogar cos meus amigos.
Sandra: Onde está?
Neno 14: Preto de San Mateo.
– Parque preto da casa
Nena 15
Nena 15: Ás veces cheira a terra mollada e outras a terra seca.
Sandra: Que sons hai?
Nena 15: Azadas traballando na terra.
Sandra: Como é o lugar?
Nena 15: Ten valados de madeira.
Outro neno/a: É unha horta.
Sandra: Exactamente.
– A horta
Neno 16
Neno 16: Non cheira a nada especial, a aire normal.
Sandra: Como é o chan?
Neno 16: De pedra.
Sandra: Hai ruído?
Neno 16: Nenos berrando.
– Unha praza ou patio
Nena 17
Nena 17: Cheira un pouco a suor.
Sandra: Que se escoita?
Nena 17: Xente correndo.
Sandra: Como é o chan?
Nena 17: Céspede.
Outro neno/a: Un campo de fútbol.
Sandra: Moi ben. Xa me parecía raro que non aparecese o fútbol.
– Campo de fútbol
A vila que se sente
Habitualmente, en A Vila do Mañá achegámonos á vila ou cidade a través da observación, convidando a nenas, nenos e adolescentes a identificar aqueles lugares, espazos e elementos que forman parte da súa experiencia cotiá.
Nesta ocasión propuxemos ampliar a percepción máis alá da mirada.
Como soa Ponteareas? Que texturas recoñecemos? Que cheiros asociamos aos seus lugares? Que sensacións, lembranzas e emocións nos permiten identificar un espazo sen necesidade de velo?
A través dun podcast colectivo, nenas, nenos e adolescentes exploraron Ponteareas desde o oído, o tacto, o olfacto, a memoria e os afectos. O grupo participante describiu lugares significativos a partir das sensacións que producen, construíndo colectivamente outra maneira de percibir, recoñecer e contar a vila.
A acción permítenos entender que a arquitectura e o espazo público non se experimentan unicamente coa mirada: habítanse co corpo e a través dos sentidos. Sons, superficies, temperaturas, cheiros, movementos ou lembranzas tamén constrúen a identidade dun lugar.
Apareceron así espazos de encontro, lugares de xogo, percorridos e recunchos cotiáns que forman parte da experiencia de nenas, nenos e adolescentes, revelando unha Ponteareas sensorial, afectiva e diversa.
Como é unha vila cando ampliamos a maneira de percibila?